shopee-marketing-strategy

 Chiến lược marketing của Shopee: Trong thời đại kỹ thuật số, hoạt động marketing ngày càng bùng nổ hơn bao giờ hết, đặc biệt là trong lĩnh vực thương mại điện tử. Các doanh nghiệp làm việc trong lĩnh vực này phải sáng tạo, đổi mới và bắt kịp các xu hướng trong từng chiến lược tiếp thị để không bị ruồng rẫy một cách tàn nhẫn. Và Shopee được biết đến là một công ty “sinh sau đẻ muộn” hơn các đối thủ khác trên thị trường Việt Nam, nhưng lại có thể đứng vững trên thị trường này nhờ chiến lược marketing thông minh và độc đáo. Vậy chiến lược đó đã được Shopee triển khai như thế nào? Trong bài viết dưới đây chúng tôi sẽ đưa ra những phân tích cụ thể về chiến lược Marketing của Shopee tại thị trường Việt Nam.

1. Giới thiệu tổng quan về Shopee

Shopee là nền tảng thương mại điện tử hàng đầu Đông Nam Á có trụ sở tại Singapore và trực thuộc công ty Sea, tiền thân là Garena (chủ sở hữu các thương hiệu như: Garena, Foody, Now, Airpay) ra đời vào năm 2015 và đến thời điểm hiện tại, Shopee là có mặt trên tổng số 7 quốc gia trong khu vực bao gồm: Singapore; Malaysia; Thái Lan; Đài Loan; Việt Nam và Philippines.

Mục tiêu của Shopee là tạo ra một nền tảng thương mại điện tử để mang đến cho khách hàng trải nghiệm mua sắm trực tuyến dễ dàng, an toàn và tiện lợi với việc thanh toán và vận chuyển nhanh chóng.

・Mô hình kinh doanh

Khởi đầu, mô hình kinh doanh mà Shopee theo đuổi là C2C – Consumer to Consumer, tức là làm trung gian mua bán giữa cá nhân với cá nhân. Hiện nay, Shopee đã mở rộng thêm mô hình B2C – Business to Consumer, tức là mua bán giữa doanh nghiệp với cá nhân, ở đây Shopee vẫn đóng vai trò là người liên kết trung gian.

Với sự kiểm soát chặt chẽ hơn về nguồn hàng hay nói cách khác là các nhà cung cấp mô hình B2C, Shopee đã dần nâng thương hiệu của mình lên, không còn mang tiếng là một kênh TMĐT tập trung của những món đồ rẻ tiền. Những nhãn hiệu chính hãng xuất hiện với thương hiệu Shopee Mall khẳng định chất lượng sản phẩm và dịch vụ được đánh giá tương đối cao.

Cho đến nay, Shopee vẫn đang  phối hợp nhịp nhàng giữa hai mô hình kinh doanh này và mang lại hiệu quả rất cao.

shopee-marketing-strategy

Chiến lược marketing của Shopee (Ảnh minh họa)

・Tầm nhìn và sứ mệnh và giá trị cốt lõi

Là một phần của Sea Group, Shopee có cùng giá trị cốt lõi với công ty mẹ.

1/ Tầm nhìn

Shopee mong muốn sẽ tạo ra các trải nghiệm mua sắm trực tuyến đơn giản, dễ dàng và mang đến giá trị ưu đãi, độ an toàn, nhanh chóng thông qua hỗ trợ hậu cần và thanh toán cho khách hàng

2/ Sứ mệnh

Kết nối người mua và người bán.

3/ Giá trị cốt lõi

An toàn, nhanh chóng, tiện lợi và đơn giản.

・Mục tiêu trong tương lai

Báo cáo Kinh tế Kỹ thuật số Đông Nam Á năm 2020 của Google, Temasek và Bain & Company cho thấy thị trường thương mại điện tử Việt Nam đứng thứ ba trong khu vực Đông Nam Á với quy mô 7 tỷ USD; đứng sau Indonesia (32 tỷ USD) và Thái Lan (9 tỷ USD). Tuy nhiên, dự đoán đến năm 2025, thương mại điện tử trong nước có thể đạt mức tăng trưởng cao nhất khu vực với 34%, đạt 23 tỷ USD.

Theo ông Tuấn Anh (Giám đốc Shopee Việt Nam), năm 2020 có ý nghĩa chuyển đổi đặc biệt đối với ngành này. Cụ thể, có 3 xu hướng chính được Giám đốc Shopee Việt Nam cho rằng sẽ đồng hành với sự tăng tốc của thương mại điện tử trong thời gian tới.

Thứ nhất, các nền tảng thương mại điện tử sẽ tập trung tích hợp nhiều yếu tố tương tác hơn như trò chơi, livestream để tăng kết nối với người tiêu dùng. Trong thời kỳ xã hội xa cách, người tiêu dùng tận dụng tối đa các nền tảng trực tuyến để vừa đáp ứng nhu cầu thiết yếu vừa phục vụ mục đích giải trí. Theo đó, thương mại điện tử đã phát triển từ một nền tảng giao dịch thuần túy sang một trải nghiệm xã hội.

Theo ông, yếu tố thứ hai là sự phát triển của thương mại điện tử đã thúc đẩy sự phát triển của các phương thức thanh toán kỹ thuật số. Tổng số đơn hàng trên Shopee được thanh toán qua ví điện tử AirPay trên toàn khu vực đã tăng gấp 4 lần.

Trong đó, nhóm tăng trưởng mạnh nhất ở hầu hết các thị trường là người dùng trên 50 tuổi. Ông Tuấn Anh cho rằng đây là minh chứng cho khả năng tiếp cận của ví Airpay trong thời đại thường được coi là khó thích ứng với thanh toán kỹ thuật số.

Bên cạnh đó, số lượng cửa hàng bán lẻ chấp nhận thanh toán qua ví AirPay tại Việt Nam cũng tăng gấp đôi trong năm qua. Ngày càng có nhiều người dùng thanh toán tại các chuỗi bán lẻ như 7 -Eleven, MyKingdom và Guardian … cho thấy thanh toán kỹ thuật số không còn giới hạn trong các giao dịch trực tuyến, thậm chí còn trở nên phổ biến hơn ở những nơi mua bán truyền thống.

Xu hướng thứ ba liên quan đến lĩnh vực hậu cần. Ông Tuấn Anh cho rằng, các thương hiệu và người bán hàng cần sử dụng hiệu quả công nghệ để đảm bảo hàng hóa được giao hàng nhanh chóng với chi phí tiết kiệm. Đặc biệt khi nhu cầu mua sắm trực tuyến các mặt hàng thiết yếu ngày càng tăng cao thì biện pháp hữu hiệu nhất là khai thác mạng lưới nền tảng thương mại điện tử rộng lớn và tích hợp.

Với tầm nhìn đó, Shopee có kế hoạch tiếp tục hỗ trợ các doanh nghiệp mở rộng quy mô và phát triển hiệu quả bằng cách theo dõi toàn bộ quá trình từ kiểm duyệt đến giao hàng; bao gồm liên tục củng cố mạng lưới hậu cần và năng lực kho hàng.

Các bài viết liên quan:

Chiến lược marketing của Tiki
Chiến lược marketing của Lazada

2. Phân tích PEST của Shopee

・Môi trường vi mô

1/ Công ty

Dưới góc độ là một doanh nghiệp mới thâm nhập thị trường Việt Nam, Shopee xuất hiện khá muộn so với các nền tảng thương mại điện tử khác tại Việt Nam. Do đó, để chiếm lĩnh thị trường, chiến lược của Shopee phải sáng tạo và khác biệt so với các đối thủ. Điều này đòi hỏi bộ phận marketing cần có trách nhiệm hơn trong việc xác định chiến lược, chiến thuật và nghiên cứu kỹ lưỡng thị trường.

Để có chỗ đứng trên thị trường Việt Nam, Shopee cần đánh giá điểm mạnh và điểm yếu trong hoạt động marketing của doanh nghiệp để so sánh với các đối thủ cạnh tranh. Ví dụ, khi shopee bắt đầu vào Việt Nam, các nền tảng thương mại điện tử khác đang tập trung vào việc xây dựng trang web của họ. Có lẽ, đó cũng là một lợi thế bởi Shopee đã sớm đưa ra chiến lược khác biệt. Thay vì tập trung vào nền tảng website, Shopee ra mắt ứng dụng mua sắm trực tuyến trên điện thoại dựa trên tỷ lệ sử dụng điện thoại di động cao ở Việt Nam vào thời điểm đó.

shopee-marketing-strategy

Chiến lược marketing của Shopee (Ảnh minh họa)

2/ Nhà cung cấp

・Vận chuyển

Shopee hợp tác với rất nhiều công ty cung cấp dịch vụ vận chuyển, cả trong nước và quốc tế, để giúp giao sản phẩm cho khách hàng của họ. Và mỗi công ty giao nhận sẽ được tùy chọn tùy thuộc vào khoảng cách, thời gian và nhu cầu của khách hàng, chẳng hạn như:

Toàn quốc (thời gian giao hàng trung bình, phí phải chăng): Giao Hàng Tiết Kiệm, Giao Hàng Nhanh, Vietnam Post…

Chỉ một số tỉnh: BEST Express

Quốc tế: Standard Express

・Dịch vụ kho bãi

Nhà điều hành Shopee Việt Nam cho rằng các giải pháp logistics tại Việt Nam vẫn còn sơ khai, trong khi khả năng đáp ứng nhu cầu đặt hàng cho khách lẻ còn hạn chế, đặc biệt là hệ thống kho. BW Industrial cung cấp hai nhà kho cho các đối tác với tổng diện tích 5 ha tại Thành phố Hồ Chí Minh. Shopee vừa đưa kho hàng thứ 3 tại Việt Nam tại Tân Phú Trung, Củ Chi.

Tại kho hàng mới này, Shopee không chỉ tăng mức độ tự động hóa mà còn tích hợp hệ thống quản lý chuyên biệt để phân tích vị trí hàng hóa ngay khi người mua đặt hàng. Quy trình vận hành di chuyển giúp đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng một cách hợp lý, tiết kiệm cả thời gian và chi phí.

Do ở đây không cấm vận chuyển hàng hóa vào khu vực giờ cao điểm nên các đơn vị vận tải có thể giao hàng liên tục 24/24. Nơi đây cũng tập trung rất nhiều đối tác vận chuyển của Shopee, giúp thuận tiện trong việc nhận đơn hàng và thúc đẩy hoạt động kinh doanh của đối tác. Vị trí của nơi đây cũng thuận tiện di chuyển hàng hóa đi các tỉnh, đặc biệt là Đồng bằng sông Cửu Long.

Trong một báo cáo Kinh tế Đông Nam Á 2019 do Google và Temasek ghi nhận, quy mô thương mại điện tử Việt Nam vào khoảng đầu năm 2010 có mức tăng trưởng lên tới 81%. Được đánh giá là một trong những quốc gia phát triển nhanh nhất Đông Nam Á trong lĩnh vực thương mại điện tử này, chỉ sau Indonesia.

・Trung gian tiếp thị

Được biết đến là sàn thương mại điện tử có lượng truy cập website trực tuyến cao nhất, Shopee luôn nỗ lực hợp tác với các đối tác vận chuyển uy tín. Đó là lý do Giaohangtietkiem, VN Post, Viettel Post,… được coi là những đối tác thân thiết hỗ trợ Shopee rất nhiều trong việc vận chuyển hàng hóa đến tay khách hàng. Các công ty vận tải này không còn quá xa lạ với người tiêu dùng và được người tiêu dùng đánh giá tích cực trong những năm gần đây.

・Khách hàng

Đối với khách hàng của Shopee, có thể chia thành 3 thị trường khách hàng:

  • Thị trường người bán: với thị trường này, Shopee cung cấp một thị trường để mọi người có thể phát triển hoạt động kinh doanh trực tuyến của mình một cách hiệu quả nhất.
  • Thị trường kinh doanh: thị trường kinh doanh tương tự như thị trường người bán. Shopee đã nâng cấp từ mô hình C2C (khách hàng với khách hàng) lên B2C (doanh nghiệp với khách hàng) nhằm đa dạng hóa số lượng sản phẩm trên sàn giao dịch và giúp doanh nghiệp khẳng định vị thế của mình trên thị trường. Doanh nghiệp ở đây được hiểu là những trung tâm thương mại lớn như Unilever, L’Oréal, …
  • Thị trường người mua: thị trường này bao gồm những người mua các sản phẩm được cung cấp bởi thị trường người bán và thị trường kinh doanh thông qua nền tảng thương mại điện tử. Đây là thị trường lớn nhất và cũng là thị trường mà Shopee chủ yếu tập trung cho các chiến lược khuyến mại.
・Đối thủ cạnh tranh

Các đối thủ cạnh tranh trong ngành

Nhìn chung, thị trường Việt Nam là một thị trường đang phát triển với nhiều hứa hẹn. Dân số Việt Nam hiện nay khoảng 100 triệu người và hiện có 37,0% dân số Việt Nam là thành thị. Điều này không chỉ cung cấp lượng nhân viên tiềm năng dồi dào cho bất kỳ công ty nào mà còn mang đến cơ hội lớn để mở rộng doanh số cho các công ty thương mại điện tử như Shopee, công ty có khách hàng mục tiêu chính được mô tả ở trên. Với lợi thế thị trường như vậy, Shopee phải cạnh tranh với hàng loạt đối thủ có quan niệm kinh doanh rất giống Tiki và Lazada.

Điều gì đã làm nên sự khác biệt của Shopee 

Về chiến lược tiếp thị, có thể thấy chỉ có Shopee thể hiện được sự quan tâm và đánh giá cao của họ đối với người bán. Nói cách khác, họ đã tạo ra một nơi cho bất kỳ ai muốn bắt đầu kinh doanh, họ cho phép người bán mua quảng cáo. Ngoài ra, họ không tính bất kỳ khoản phí hoa hồng nào, phí niêm yết.

Mô hình kinh doanh của Shopee khá khác biệt vì đây là một mô hình hoàn chỉnh theo phong cách chợ phiên. Có nghĩa là mọi sản phẩm trên Shopee đều đến từ người bán bên thứ ba. Bên cạnh đó, Shopee hỗ trợ kinh doanh nhỏ và tạo thu nhập thụ động cho người thất nghiệp.

Shopee quan tâm hơn đến sự an toàn của khách hàng so với các thị trường còn lại ở Đông Nam Á. Shopee đảm bảo rằng khách hàng của mình luôn được bảo vệ trước những người bán hàng giả và sản phẩm lỗi. Shopee chỉ thanh toán cho người bán nếu sản phẩm đến tay khách hàng trong tình trạng tốt, đồng thời chính sách đổi trả hàng và hoàn tiền nhanh chóng, thuận tiện cho người tiêu dùng.

Tóm lại, Shopee đặt lợi ích của khách hàng lên trên lợi nhuận của họ, nghĩa là lợi nhuận thu được chỉ người bán được hưởng. Chúng cũng giải quyết vấn đề mà mọi trang thương mại điện tử đều gặp phải: phí vận chuyển đắt đỏ. Điều này giúp công ty trở thành nền tảng thương mại điện tử phổ biến nhất tại Việt Nam, sau một thời gian ngắn gia nhập thị trường.

・Thị trường mục tiêu

Thị trường mục tiêu của Shopee là Đông Nam Á, tính đến thời điểm hiện tại Shopee đã có mặt tại 7 quốc gia bao gồm: Singapore, Myanmar, Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Philippines và Việt Nam. Bên cạnh đó, các đối thủ cạnh tranh trong nước tại các thị trường cụ thể cũng là đối thủ cạnh tranh trực tiếp của Shopee.

shopee-marketing-strategy

Chiến lược marketing của Shopee (Ảnh minh họa)

・Công chúng

Doanh thu của các trang thương mại điện tử đặc biệt là shopee phụ thuộc chủ yếu vào thu nhập bình quân đầu người của cả nước, đồng thời COVID19 cũng ảnh hưởng không nhỏ đến nhu cầu mua sắm trực tuyến của người Việt, từ đó làm tăng doanh thu của các trang thương mại điện tử.

Theo báo cáo của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, với 53% dân số tham gia mua sắm trực tuyến, thị trường thương mại điện tử Việt Nam năm 2020 sẽ tăng trưởng 18% (năm 2019 là 25%), đạt 11,8 tỷ đô la Mỹ, chiếm 5,5% ước tính tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ của cả nước.

Hơn nữa, thu nhập bình quân của người dân tăng khoảng 35,6 USD so với năm 2019. Mức tăng thấp so với trước đó là do tác động tiêu cực của Covid-19.

・Môi trường vĩ mô

1/ Nhân khẩu học

Năm 2019, tỷ trọng dân số 15-64 tuổi chiếm 68,0% (giảm 1,1 điểm phần trăm so với năm 2009), tỷ trọng dân số dưới 15 tuổi đến 65 tuổi là 24,3% và dân số tự nhiên là 7,7%. . Kết quả này cho thấy, Việt Nam đang trong thời kỳ “cơ cấu dân số vàng”. Dự đoán Việt Nam sẽ bước vào cuối thời kỳ “Cơ cấu dân số vàng” vào năm 2040. Theo biểu đồ dưới đây, độ tuổi từ 25-49 tuổi người già chiếm nhiều nhất trong tất cả, việc lựa chọn thị trường mục tiêu của Shopee có thể bị ảnh hưởng bởi nhu cầu của nhóm người già đó.




2/ Giới tính

Có 48.805.131 nam giới và 48.951.987 nữ giới tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2020. Vì số lượng nữ nhiều hơn nam nên Shopee tập trung nhiều hơn vào tâm lý mua hàng của phái đẹp. Phụ nữ thường coi trọng sự hoàn hảo hơn, hầu hết mua theo cảm nhận của bản thân và họ thường xác định rõ mình muốn mua gì và tìm kiếm thông tin trước khi mua hàng, Shopee có thể phát triển hơn nữa quy mô và phương thức giúp khách hàng nữ tiếp cận thông tin sản phẩm.

3/ Dân cư thành thị và nông thôn

Hiện nay, 37,0% dân số Việt Nam là thành thị (35.686.730 người vào năm 2019)

Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Hồng là hai vùng có mật độ dân số cao nhất cả nước, lần lượt là 757 người / km2và 1.060 người / km2. Đây là vùng bao gồm hai địa phương đông dân nhất cả nước, trong đó Thành phố Hồ Chí Minh thuộc vùng Đông Nam Bộ với mật độ dân số là 4.363 người/km2 và Hà Nội thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng với mật độ dân số 2.398 người/km2

Vì các thành phố đô thị có số lượng người trong độ tuổi lao động cao nên hình ảnh tiếp thị của Shopee được đẩy mạnh tại đây.

Trung du và miền núi phía Bắc và Tây Nguyên là hai vùng có mật độ dân số thấp nhất, 132 người/km2 và 107 người/km2 tương ứng. Thành phố Hồ Chí Minh có mật độ dân số cao nhất, gấp gần 86 lần tỉnh Lai Châu (với mật độ dân số 51 người/km2), là nơi có mật độ dân số thấp nhất cả nước.

Sau đó, Shopee sẽ tập trung phát triển và cung cấp các sản phẩm đa dạng các mặt hàng và dịch vụ cho người dân sống ở khu vực thành thị, cũng như mở rộng các cửa hàng ăn uống để phù hợp với túi tiền của người dân ở khu vực nông thôn.

4/ Trình độ học vấn

Theo Tổng điều tra dân số, có khoảng 91,7% dân số trong độ tuổi trung học phổ thông đang đi học. Tỷ lệ này của nữ cao hơn nam, lần lượt là 92,5% và 90,8%. Trong 20 năm qua, tỷ lệ dân số trong độ tuổi trung học phổ thông không đi học (chưa bao giờ đi học hoặc bỏ học) đã giảm đáng kể, từ 20,9% năm 1999 xuống 16,4% năm 2016 và 8,3% năm Năm 2019.

Ở Việt Nam càng có trình độ học vấn cao, càng có nhiều người được tiếp cận với công nghệ tiên tiến. Đối với một công ty am hiểu về công nghệ như Shopee, đây là cơ hội ngàn vàng.

shopee-marketing-strategy

Chiến lược marketing của Shopee (Ảnh minh họa)

5/ Kinh tế

Nền kinh tế Việt Nam bị ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch COVID-19 do quá trình hội nhập kinh tế sâu rộng, nhưng nó cũng cho thấy khả năng phục hồi đáng kể. Năm 2020, tăng trưởng GDP dự kiến ​​là 2,9%. Mặc dù Việt Nam là một trong số ít quốc gia trên thế giới có nền kinh tế phát triển tích cực, nhưng dịch bệnh đã để lại hậu quả lâu dài cho các hộ gia đình – vào tháng 1 năm 2021, thu nhập của khoảng 45% các gia đình được khảo sát đã giảm so với tháng 1 năm 2020. Nếu Việt Nam chống lại virus này thành công, GDP dự kiến ​​sẽ tăng 6,6% vào năm 2021. Đồng thời, các ngành sản xuất định hướng xuất khẩu đã phát triển tốt, trong khi nhu cầu trong nước được cải thiện đáng kể.

6/ Tốc độ tăng trưởng kinh tế

Tốc độ tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2016 – 2019 đạt khá cao, bình quân đạt 6,8% / năm. Mặc dù thực tế là nền kinh tế đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi dịch Covid-19 vào năm 2020, nền kinh tế đã tăng trưởng 2,12% trong chín tháng đầu năm và dự đoán sẽ tăng từ 2% đến 3% trong cả năm.

Nền kinh tế Việt Nam được dự đoán sẽ phục hồi đáng kể vào năm 2021, với GDP tăng 6,5%. Trước đó, vào tháng 10 năm 2020, IMF dự đoán GDP của Việt Nam sẽ tăng 1,6% vào năm 2020. GDP của Việt Nam là 340,6 tỷ đô la, đứng thứ tư trong khu vực Đông Nam Á (đánh bại 337,5 tỷ đô la của Singapore). GDP bình quân đầu người của Việt Nam sẽ đạt 5.211,90 USD vào năm 2025.

7/ Thu nhập

Năm 2020, thu nhập bình quân đầu người hàng tháng của Việt Nam ước đạt khoảng 4,19 triệu đồng, giảm nhẹ so với năm trước.

Trước năm 2020, thu nhập bình quân đầu người hàng năm tăng đều từ năm 2010.

Do đó, nhu cầu tự chăm sóc bản thân cùng với nhu cầu mua sắm trực tuyến đã tăng lên cùng với sự bùng phát của Covid-19. Đây là cơ hội cho chiến lược kinh doanh của Shopee.




8/ Chính trị

Môi trường chính trị và luật pháp của Việt Nam đã có tác động đáng kể đến thị trường thương mại điện tử trong đó có Shopee. Shopee đã thực hiện đầy đủ và phù hợp với các nghĩa vụ của một doanh nghiệp thương mại điện tử. Theo quy định tại Điều 4 Nghị định số 52/2013 NĐ-CP, Shopee luôn có những đợt kiểm tra nghiêm ngặt đối với tất cả các loại hàng hóa của mình nhằm ngăn chặn tình trạng buôn bán trái phép hàng giả.

Bên cạnh đó, các quyền lợi bắt buộc dành cho nhân viên là điều không thể thiếu đối với tất cả nhân viên Shopee Việt Nam. Đây được coi là phúc lợi luôn có của người lao động khi làm việc tại doanh nghiệp. Người lao động sẽ được tham gia các quyền lợi cụ thể như: BHXH, BHYT, BH tai nạn, các quyền lợi trừ ngày lễ tết với mức lương do doanh nghiệp hỗ trợ.

9/ Công nghệ

Trong thời đại công nghiệp 4.0 hiện nay. Sự phát triển vượt bậc của kỹ thuật – công nghệ không còn là điều quá ngạc nhiên đối với các quốc gia đang phát triển trên và trong đó có Việt Nam. Theo báo cáo Digital 2020 của We are Social và Hootsuite, dân số Việt Nam khoảng 96,9 triệu người nhưng có tới 145,8 triệu thuê bao di động (chiếm 150% dân số cả nước). Trong số những người từ 16 – 64 tuổi được khảo sát, 93% người sử dụng điện thoại thông minh. Ngoài ra, người sở hữu điện thoại di động là 94%, máy tính xách tay và máy tính để bàn là 65%, máy tính bảng là 32%. Qua những con số này chúng ta có thể thấy mức độ xâm nhập của công nghệ thông tin vào đời sống của người dân Việt Nam là vô cùng lớn. Thích ứng nhanh với sự phát triển của xã hội, thương mại điện tử đã trở thành một phần không thể thiếu trong xã hội hiện đại, khi nhu cầu mua sắm và giao hàng nhanh chóng qua Internet ngày càng tăng cao. Shopee đã nhanh chóng nắm bắt cơ hội bằng cách không ngừng cải tiến ứng dụng nhằm mang đến sự tiện lợi nhất cho người tiêu dùng. Shopee đã thể hiện sự hiểu biết của khách hàng về mình bằng cách bỏ hàng thanh toán qua Shopee Pay và thẻ tín dụng để tiết kiệm thời gian và chi phí, nâng cao tính bảo mật và tiện lợi nhằm tăng sức mua của khách hàng.

10/ Môi trường

Shopee là trung gian thương mại cho tất cả các thương hiệu trong việc cung cấp sản phẩm và dịch vụ, vì vậy Shopee không trực tiếp sản xuất và xuất khẩu nguyên liệu thô. Vì vậy, hoạt động của Shopee không ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên.

shopee-marketing-strategy

Chiến lược marketing của Shopee (Ảnh minh họa)

11/ Văn hóa

Shopee có những quy định chặt chẽ đối với hệ thống người bán trên giao diện của mình. Shopee nghiêm cấm người bán các sản phẩm như “Phản động, chống phá, bài đăng tôn giáo, khiêu dâm, bạo lực, đi ngược lại thuần phong mỹ tục Việt Nam, Tài liệu Bí mật Quốc gia, Sản phẩm mang tính phân biệt chủng tộc, xúc phạm một số dân tộc hoặc quốc gia….”. Có thể thấy Shopee đã làm rất tốt trong việc giữ gìn bản sắc của người Việt Nam và thể hiện sự tôn trọng của mình đối với con người và đất nước.




3. Phân tích SWOT của Shopee

・Điểm mạnh của Shopee

  • Có khả năng nhận diện thương hiệu tốt: Sau 5 năm hoạt động tại Việt Nam, Shopee hiện đã trở thành nhà bán lẻ trực tuyến đứng số 1 về lượng truy cập website vào quý I / 2021.
  • Shopee đang nắm giữ thị trường cao nhất trong ngành thương mại điện tử tính đến năm 2021. Trong tương lai, khả năng cao Shopee sẽ sớm lấn sân sang thị trường thương mại điện tử.
  • Có nguồn tài chính dồi dào: Shopee may mắn nhận được sự hỗ trợ từ công ty mẹ là Sea Group. Và Tencent sở hữu 40% cổ phần của Sea. Mới đây, Sea đã mạnh tay tăng vốn điều lệ thêm 50 triệu USD.
  • Mạng lưới phân phối rộng khắp: Shopee đã hợp tác với 11 đơn vị vận chuyển và có mạng lưới phân phối rộng khắp cả nước. Ngoài ra, còn có dịch vụ chuyển phát nhanh cho phép khách hàng nhận được sản phẩm trong vòng 2 giờ tại TP. HCM và Hà Nội. Để giúp khách hàng trải nghiệm dịch vụ giao hàng tốt nhất, Shopee đã xây dựng 3 kho hàng lớn tại Việt Nam: 2 tại TP. HCM và 1 tại Hà Nội.

・Điểm yếu của Shopee

  • Lỗ nặng: Dù doanh thu quý IV / 2020 và cả năm 2020 của Shopee đều tăng gấp đôi, nhưng cuối năm Sea Group vẫn ghi nhận khoản lỗ lớn.
  • Shopee không kiểm soát các trường hợp bán phá giá.
  • Vẫn còn nhiều tình trạng bán hàng kém chất lượng.

・Cơ hội của Shopee

  • Địa điểm kinh doanh: Việt Nam là mảnh đất vô cùng màu mỡ cho sự phát triển của ngành Thương mại điện tử. Theo Báo cáo ứng dụng công nghệ của APPOTA, khoảng 70% dân số Việt Nam sử dụng điện thoại di động. 70% dân số sử dụng Internet, 95% trong số đó sử dụng Internet qua điện thoại di động. Thời gian sử dụng Internet trung bình của người Việt Nam mỗi ngày là khoảng 6,5 giờ và hơn một nửa thời gian đó là sử dụng Internet qua điện thoại di động. Do đó, đây là một lợi thế lớn để Đông Nam Á biến Shopee trở thành nền tảng thương mại điện tử tiềm năng tại thị trường Việt Nam.
  • Mọi người có xu hướng mua sắm trực tuyến: Sự phát triển của bán hàng trực tuyến kéo theo việc mua sắm trực tuyến của khách hàng. Đây chính là cơ hội để Shopee hiểu người tiêu dùng và phát huy lợi thế của mình. Đặc biệt, đại dịch Covid-19 bùng phát càng làm tăng nhu cầu mua sắm trực tuyến của người dân.
  • Thị trường khách hàng mang lại tiềm năng to lớn cho Shopee
shopee-marketing-strategy

Chiến lược marketing của Shopee (Ảnh minh họa)

・Thách thức của Shopee 

  • Đối thủ cạnh tranh mạnh: Do sự phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử, Shopee phải đối mặt với những đối thủ cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ như Tiki, Lazada, Sendo,…
  • Mặc dù Marketplace mang lại nhiều cơ hội cho sự phát triển của Shopee nhưng việc kiểm soát chất lượng sản phẩm đầu vào cũng rất khó để thỏa mãn nhu cầu của khách hàng.
  • Sea Group phải chi số tiền lớn để duy trì website, kho hàng, dịch vụ khách hàng dù Shopee chưa quay được đồng lãi nào.

4. Phân tích Marketing Mix 4P của Shopee

・Chiến lược sản phẩm của Shopee

Ứng dụng Shopee được tạo dựa trên 3 cấp độ của sản phẩm: lợi ích cốt lõi, sản phẩm thực tế và sản phẩm tăng cường:

1/ Lợi ích cốt lõi

App Shopee không chỉ là nơi bán buôn mà nó còn mang lại nhiều giá trị cho cả người mua và người bán. Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao mọi người không mua hàng theo phương thức truyền thống mà lại dần thích mua hàng trực tuyến? Đó là vì những gì Shopee thực sự muốn mang đến là một nơi bán buôn đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng như nhanh chóng, tiện lợi, đa dạng về giá cả và mẫu mã. Shopee tạo ra một thị trường tuyệt vời cho người bán. Điều này có nghĩa là rủi ro khi mở cửa hàng bên ngoài cũng được giảm bớt. Người bán hoàn toàn có thể tập trung vào công việc kinh doanh trực tuyến của mình với Shopee trong thời gian cách ly vì mọi người đều có thể bán những thứ mình muốn trên Shopee. Nhìn vào những tính năng như Shoppe Live, Shopee Feed, Shopee Business insight, chúng ta hiểu rằng Shopee luôn cố gắng mang lại ngày càng nhiều lợi ích cho người bán. Đối với người mua, Shopee muốn mang đến cho họ cảm giác thoải mái và thú vị khi mua sắm trực tuyến. Thế giới ngày càng trở nên hiện đại, con người có xu hướng thích những thứ mang lại sự tiện lợi và nhanh chóng vì họ quá bận rộn. Đó là lý do tại sao Shopee là lựa chọn tốt nhất cho người mua sắm trong những ngày bận rộn.




2/ Sản phẩm thực tế

Là một nền tảng thương mại điện tử, sản phẩm thực tế mà Shopee cung cấp là ứng dụng mua sắm trực tuyến trên điện thoại di động và trên website. Ứng dụng mua sắm Shopee được thiết kế với giao diện dễ sử dụng, nhiều ngôn ngữ dành cho nhiều quốc gia, phù hợp với sở thích của người tiêu dùng. Bên cạnh đó, ứng dụng này còn có tính năng đánh giá, bình luận cho từng sản phẩm sau khi nhận hàng. Điều này giúp những người mua khác xem đánh giá và quyết định mua sản phẩm đó hay không. Để giúp người bán cập nhật quy trình kinh doanh của họ trên chợ, ứng dụng Shopee cũng được trang bị tính năng Shopee Business insight dành cho trung tâm thương mại và người bán. Tính năng này thực sự hữu ích đối với người bán hàng, họ có thể tự mình theo dõi và đánh giá hiệu quả, doanh thu của cửa hàng mình. Shopee cũng tung ra Shopee Feed, một nền tảng trên ứng dụng Shopee, nơi người bán đăng nội dung hấp dẫn về sản phẩm của họ để thu hút nhiều sự chú ý từ người dùng. Ngoài ra, còn có tính năng phát trực tiếp Shopee live cho phép người bán chia sẻ sản phẩm và trò chuyện với người mua. Shopee Feed và Shopee Live đã được thiết lập sau đó trên ứng dụng Shopee để giúp người bán tối đa hóa nhận thức về thương hiệu để tăng doanh thu.

3/ Sản phẩm tăng cường

Trong ứng dụng này, Shopee cũng cung cấp rất nhiều dịch vụ và sản phẩm.

Về dịch vụ 

Shopee là nơi người bán và người mua có thể trao đổi hàng hóa, thậm chí đây là nơi giúp người mua kết nối trực tiếp với trung tâm thương mại. Ngoài ra, Shopee cũng liên kết với Now (ứng dụng giao đồ ăn), cung cấp voucher nạp tiền và các dịch vụ khác như đặt vé máy bay và vé xem phim, thanh toán tiền điện, tiền điện thoại, tiền nước và tiền internet. Ứng dụng mua sắm Shopee được thiết kế với giao diện dễ sử dụng, đa ngôn ngữ cho nhiều quốc gia, phù hợp với sở thích của người tiêu dùng. Người mua có thể kết nối với Shopee Pay để thanh toán nhanh hơn và giảm bớt khó khăn khi thanh toán theo hình thức.

Về sản phẩm

Có rất nhiều sản phẩm được đăng bán trên Shopee, nhưng phổ biến nhất vẫn là các sản phẩm liên quan đến Làm đẹp, Thời trang, Thực phẩm và Điện tử. Đây đều là những mặt hàng thường xuyên xuất hiện trên trang chủ và Shopee Feed với nhiều khuyến mãi hấp dẫn.

shopee-marketing-strategy

Chiến lược marketing của Shopee (Ảnh minh họa)

・Chiến lược về giá của Shopee

Mục tiêu tiếp thị của chiến lược giá Shopee là dẫn đầu thị phần trên thị trường thương mại điện tử. Shopee luôn đưa ra những sản phẩm với mức giá rẻ và nhiều ưu đãi để có thể thu hút khách hàng nhằm tối đa hóa lợi nhuận lâu dài và tăng trưởng thị phần. Những nỗ lực tiếp thị sâu rộng của Shopee tại thị trường Việt Nam bao gồm giao hàng miễn phí và hoa hồng tối thiểu. Vì vậy, Shopee càng phải chi nhiều tiền hơn để đầu tư cho chiến lược giá này. Không có gì lạ khi chúng ta thấy Shopee luôn đạt thành tích cao hơn đối thủ. Theo Iprice, Shopee đứng đầu về lượt truy cập trong 9 quý liên tiếp và chiếm hơn 50% tổng lượt truy cập của tất cả các sàn thương mại điện tử tại Việt Nam. Bất chấp sự hoành hành của đại dịch COVID-19.

1/ Chiến lược định giá sản phẩm mới

Shopee thực hiện chiến lược thâm nhập giá để cạnh tranh với các đối thủ. Shopee cung cấp các sản phẩm có giá trị và chất lượng tương đương với các sản phẩm trên các nền tảng thương mại điện tử khác nhưng giá thấp hơn ở đó, kích cầu thành công tâm lý người mua. Vì người mua hàng đến Shopee thường tìm kiếm thời trang và mỹ phẩm. Vì vậy, Shopee luôn đưa ra mức giá thỏa đáng và các dịch vụ ưu đãi như nhu cầu của khách hàng đối với các sản phẩm này.

Bên cạnh chiến lược thâm nhập giá thu hút lượng lớn khách hàng, Shopee còn dành nhiều ưu đãi cho người mua khi đăng ký với Shopee. Shopee tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người bán hàng trong quá trình mở gian hàng, chỉ cần Email và xác minh số điện thoại là ai cũng có thể trở thành chủ shop trên Shopee. Người bán không phải trả phí hay% hoa hồng cho việc tung hàng trên Shopee mà còn được hưởng các chính sách ưu đãi từ Shopee như hỗ trợ chi phí tối đa và nhận mã hàng miễn phí. Có thể thấy Shopee chấp nhận thiệt thòi về giá hơn so với các công ty môi giới thương mại điện tử khác trong việc đưa ra siêu ưu đãi phí vận chuyển và chiết khấu sản phẩm. Nhưng Shopee đã thu hút được những khách hàng trung thành và nguồn hàng lớn từ những người kinh doanh trên Shopee.




2/ Chiến lược điều chỉnh giá

Tất cả các sản phẩm được bán trên Shopee không phải là sản phẩm do Shopee sản xuất mà được cung cấp từ nhiều nhà bán hàng khác nhau trên thị trường. Do đó, Shopee không thể tự điều chỉnh giá sản phẩm mà giá sẽ do người bán điều chỉnh khi yếu tố môi trường của sản phẩm thay đổi. Tuy nhiên, Shopee đã sử dụng 3 trong 7 chiến lược điều chỉnh giá (Từ chiến lược điều chỉnh giá – Điều chỉnh giá cho các thị trường khác nhau do Maximilian Claessens viết) để thỏa mãn nhu cầu và đánh trúng tâm lý mua hàng của khách hàng tại thị trường Việt Nam.

Định giá theo phân đoạn 

Shopee đã tung ra Shopee Reward để phân khúc khách hàng bình thường và khách hàng thân thiết. Đối với hội viên đạt thứ hạng Vàng và Kim cương sẽ nhận được ưu đãi Voucher mua sắm khác từ các thương hiệu năng động. Như có thể thấy trong Định giá theo phân đoạn của Shopee, khách hàng sẽ phải trả các mức giá khác nhau cho cùng một sản phẩm hoặc dịch vụ.

Giá khuyến mãi 

Shopee tạo ra sự khuyến khích và thúc giục mua hàng thông qua các khung giờ siêu sale 0H, 9H, 12H, 18H, 20H, 22H với nhiều voucher hot có giá trị chiết khấu cực cao và số lượng có hạn. Bên cạnh đó Shopee còn tạo ra các sự kiện đặc biệt hàng tháng với những cái tên đặc biệt như Ngày hội mua sắm Shopee, ngày siêu mua sắm 9.9, sinh nhật Shopee siêu sale 12.12 … những sự kiện này mang đến cho khách hàng những ưu đãi về giá, thu hút nhiều khách hàng biết đến Shopee, giúp tăng doanh thu và giảm hàng tồn kho.

Để tránh lây lan trong suốt quá trình thanh toán khi giao hàng, dịch bệnh đã trở thành yếu tố thúc đẩy ở một số khu vực nơi phần lớn các giao dịch của khách hàng được thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt. Người tiêu dùng và doanh nghiệp đã nhanh chóng chấp nhận thanh toán kỹ thuật số như một phương tiện mang lại sự thuận tiện và an ninh hơn do sự tách biệt xã hội và hạn chế di chuyển. Ngoài việc tăng cường áp dụng ứng dụng AirPay, số lượng nhà bán lẻ tại Việt Nam chấp nhận thanh toán bằng ví AirPay đã tăng gấp đôi vào năm 2020, trong đó có các đối tác như 7-Eleven, MyKingdom và Guardian. Shopee tiếp tục cung cấp một số tùy chọn thanh toán kỹ thuật số, bao gồm sàn giao dịch điện tử AirPay, để đáp ứng nhu cầu của tất cả người dùng. Theo Shopee, tổng số đơn hàng thanh toán bằng ví điện tử Airpay trong khu vực đã tăng gấp 4 lần. Nhóm người dùng trên 50 tuổi có mức tăng mạnh nhất trong hầu hết các lĩnh vực, chứng tỏ sự tiện lợi và dễ sử dụng của ví Airpay.

Giảm giá và trợ cấp

Shopee luôn có những ưu đãi như giảm giá sản phẩm, tặng xu hoặc freeship cho khách hàng thanh toán qua Shopee Pay và tạo điều kiện cho người bán điều chỉnh giá bán như giảm giá sản phẩm, tạo Voucher để thu hút người mua thông qua kênh Shopee Marketing.

Shopee không dừng lại ở đa dạng sản phẩm; nó luôn tạo ra các điều kiện giá có lợi cho khách hàng của mình. Công ty cũng thường xuyên triển khai các coupon freeship để khuyến khích các chủ doanh nghiệp bằng cách đưa ra mức giá cạnh tranh khi họ đăng ký trở thành thành viên shopee, cũng như hỗ trợ tối đa chi phí vận chuyển. Người tiêu dùng đang dần trở nên háo hức mua hàng trực tuyến hơn bao giờ hết do ảnh hưởng của Covid 19. Người tiêu dùng đã khá quan tâm đến tính năng chớp nhoáng của Shopee các chương trình khuyến mại. Hơn nữa, khách hàng của Shopee luôn được quan tâm đặc biệt với mã vận chuyển miễn phí và hàng loạt voucher. Mọi người ít nhất cũng sẽ tò mò muốn dùng thử nếu nó có mức giá vô cùng hấp dẫn và các sản phẩm có quy mô lớn như Shopee, từ đó sẽ khiến họ “đắm chìm” trong vô số ưu đãi và khuyến mãi mã giảm giá dành cho khách hàng.




・Chiến lược phân phối của Shopee

Shopee là một doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, họ cung cấp một nền tảng thương mại điện tử đóng vai trò trung gian giữa nhà bán lẻ, đại lý và người tiêu dùng. Bản thân Sho pe đã là một sàn thương mại điện tử nên việc phân phối sản phẩm cũng phải thông qua kênh phân phối là internet.

Khách hàng có thể tiếp cận sản phẩm và quyết định mua bán thông qua website của shopee hoặc có thể tải ứng dụng của sàn thương mại điện tử này thông qua app store hoặc play store.

shopee-marketing-strategy

Chiến lược marketing của Shopee (Ảnh minh họa)

・Chiến lược quảng cáo của Shopee

1/ Ứng dụng và Trang web

Ngay từ đầu, Shopee đã coi di động là một xu hướng mới nổi và là con đường phát triển cho thương mại điện tử trong khu vực. Nó ngay lập tức tập trung vào việc tối ưu hóa trải nghiệm người dùng và mức độ tương tác thông qua thiết bị di động. Cách tiếp cận ưu tiên thiết bị di động của Shopee cho phép nó tận dụng lợi thế của sự tăng trưởng liên tục dự kiến ​​trong việc thâm nhập thuê bao di động.

Theo Shopee, đơn đặt hàng trên điện thoại thông minh hiện chiếm hơn 95% tổng số đơn hàng được đặt trên nền tảng này. Đáp ứng nhu cầu này, Shopee hiện mang đến trải nghiệm mua sắm trực tuyến hoàn chỉnh thông qua ứng dụng dành cho thiết bị di động. Người mua có thể khám phá sản phẩm, đặt hàng, thanh toán và theo dõi trạng thái giao hàng của họ.

Người bán có thể sử dụng ứng dụng để chụp ảnh, tạo danh sách, theo dõi hoạt động của cửa hàng, thu tiền thanh toán và theo dõi việc giao hàng bằng cách sử dụng các khả năng hậu cần và thanh toán tích hợp cùng một lúc.

Theo iPrice, lượng người dùng tăng vọt của Shopee có thể là do sự xuất hiện của các tính năng mới trong sự kiện bán hàng gần đây của nó, gần đây đã chứng kiến ​​mức tăng doanh số bán hàng lên đến 75%. Chẳng hạn như tính năng phát trực tiếp có tên ‘Shopee Live’ cho phép người bán tương tác với khách hàng.

2/ Phương thức vận chuyển và thanh toán

Bên cạnh đó, Shopee cũng chủ động liên kết với các đối tác vận chuyển có mạng lưới tốt nhất tại mỗi quốc gia để khách hàng có thể nhận hàng nhanh chóng với cước phí vận chuyển rẻ. Ví dụ, ở Việt Nam là Chuyển phát tiết kiệm, J & T Express, …

Ngoài ra, Shopee còn hợp tác với các ngân hàng lớn tại Việt Nam cũng như sàn giao dịch điện tử để người mua và người bán có thể dễ dàng giao dịch với nhau, bên cạnh hình thức thanh toán truyền thống qua giao hàng như trước đây.

shopee-marketing-strategy

Chiến lược marketing của Shopee (Ảnh minh họa)

3/ Người nổi tiếng và Thương hiệu

Gần đây, họ đã công bố hợp tác với L’Oréal để đưa các công cụ hỗ trợ AI và AR của mình, Shopee BeautyCam của ModiFace và Effaclar Spot Scan của La Roche-Posay vào ứng dụng. Người dùng có thể thử kỹ thuật số các sắc thái son môi khác nhau cũng như nhận được lời khuyên cá nhân về các liệu pháp chăm sóc da tốt nhất để giải quyết mụn trứng cá.

Sử dụng sức ảnh hưởng của người nổi tiếng để làm đại diện cho thương hiệu là chiến lược marketing được nhiều thương hiệu lớn áp dụng. Shopee cũng không ngoại lệ, họ mời rất nhiều người nổi tiếng với lượng fan hùng hậu trong giới giải trí như: Sơn Tùng MTP, Bảo Anh. Nền tảng thương mại điện tử này cũng giới thiệu cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp Cristiano Ronaldo làm đại sứ thương hiệu khu vực, gần một năm sau khi nhóm nhạc nữ Hàn Quốc BLACKPINK trở thành đại sứ thương hiệu khu vực đầu tiên. Nhờ sự nổi tiếng toàn cầu, họ đã mang lại rất nhiều lợi nhuận cho Shopee.

4/ Giảm giá và giao hàng miễn phí

Luôn có mã miễn phí vận chuyển cho đơn hàng trên 150k các ngày trong tuần. Tuy nhiên, trong các ngày lễ, các mã miễn phí vận chuyển được áp dụng cho tất cả các đơn hàng, nếu khách hàng biết cách sử dụng thông minh thì sẽ không phải trả bất kỳ khoản phí vận chuyển nào.

5/ Tiếp thị liên kết

Tiếp thị liên kết có thể được xem là sự kết hợp thu nhỏ của tất cả các kênh kỹ thuật số. Digital marketing bao gồm các hình thức SEO, Google Ads, Facebook Ads, Social, PPC, Display, Email, Native ads và cả Affiliate.

Shopee không cần bỏ quá nhiều vốn với hình thức marketing này, hơn nữa Shopee còn tìm kiếm khách hàng tiềm năng mới và giữ chân khách hàng cũ bằng cách biến họ thành KOLs, họ sẽ tiếp thị cho Shopee mà Shopee chỉ cần trả hoa hồng khoảng 11%. Đây là cách chiếm lĩnh thị trường của Shopee, khi thị trường này là của họ, họ sẽ có quyền tăng giá, giảm lợi cho người tiêu dùng nhưng vẫn có doanh thu khủng vì toàn bộ thị trường đã là của họ.

Xem thêm các bài viết về chiến lược marketing tại link.




5. Kết luận

Chiến lược marketing của Shopee: Với vị thế đang nắm giữ, Shopee hoàn toàn có một tiềm năng phát triển rất lớn trong tương lai với những chiến kinh doanh vô cùng khôn ngoan của mình. Trong bối cảnh đại dịch Covid-19 vẫn đang có những diễn biến phức tạp như hiện nay thì lượng truy của người dùng vào trang web hay ứng dụng Shopee chắc chắn sẽ vẫn còn gia tăng. Ngay cả trong tương lai, sau đại dịch khi các nền kinh tế bắt đầu hồi phục, hoạt động mua sắm được diễn ra bình thường thì thị phần của Shopee vẫn đầy hứa hẹn. Điều này được nhận định bởi các chuyên gia kinh tế dựa trên sự thay đổi về hành vi mua sắm của người tiêu dùng không chỉ riêng tại Việt Nam. Nhất là khi, nền thương mại điện tử đang dần trở thành một phần quan trọng của nền kinh tế toàn cầu. Theo dự đoán, trong thời gian sắp tới Shopee sẽ tập trung ngày càng nhiều hơn vào 3 xu hướng phát triển bao gồm: Tăng cường áp dụng thanh toán kỹ thuật số – Đẩy mạnh dịch vụ hậu cần – Thay đổi trong cách bán hàng của các đối tác.

※ Bài viết có sử dụng thông tin từ nhiều nguồn tham khảo của các tác giả khác nhau.

What's your reaction?

Excited
0
Happy
0
In Love
0
Not Sure
0
Silly
0
maneko
Tên thường gọi: maneko-chan. Chuyên về BtoB marketing và digital marketing, thích đọc các bài viết về chiến lược marketing, chiến lược kinh doanh của các thương hiệu tại Việt Nam cũng như trên thế giới. Thành thạo Việt Anh Nhật. Yêu thiên nhiên, thích đọc sách, chơi với mèo và ăn vặt ^^

You may also like

Leave a reply

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.